2 o Whiringa-ā-rangi 2009 - Te Kohikohinga Kupu Whakawhiti o Mua

Ka taea e koe ngā kupu whakawhiti o mua te kimi i roto i te papakupu, i Te Aka, ināianei. Neke atu i te 18,000 ngā kupu whakawhiti o tēnei kohikohinga mai i ngā niupepa reo Māori, i te Paipera Tapu me ētahi atu pukapuka. I tāia ēnei mai i te tau 1842 ki te tau 1952. He maha kei te kōrerotia i ēnei rā, nō reira kei roto hoki aua kupu i te papakupu matua o Te Aka.

8 o Haratua 2009 - Tōku Reo

Kua tīmataria e Whakaata Māori te whakaatu anō i ngā whakaaturanga o Tōku Reo kei tana paetukutuku. Ka taea ēnei te kite kei www.maoritelevision.com Nō reira, mehemea kāore koe i kite i tētahi whakaaturanga, ka taea te kite i ngā wiki e rua ā muri i te rā i whakaaturia ai. Ka taea anō hoki te kite i tētahi whakaaturanga i Whakaata Māori i te rā i muri mai i te rā i whakaaturia tuatahitia ai i te 3 o ngā hāora i te ahiahi.

18 Poutū-te-rangi 2009 - Tōku Reo

Ā te 31 o Poutū-te-rangi, arā o tēnei marama, ka tīmata te whakaaturanga hou e kīa nei ko Tōku Reo ia pō, ia pō o te wiki mai i te Tūrei ki te Rāhoroi. Ka whakapāohohia e Whakaata Māori i te 8 o ngā hāora i te pō. Nā Quintin Hita rāua ko Te O Kahurangi Waaka o Kura Productions ngā whakaaturanga i hanga. E hāngai pū ana ngā kōrero o ia whakaaturanga ki te pukapuka hei ako i te reo Māori e kīa nei ko Te Whanake 1 Te Kākano.

Kotahi rau ngā whakaaturanga kua oti kē, ā, ko Raimona Peni rāua ko Raukura Huata ngā kaiwhakataki e whakaako ana. E hāngai ana ngā kupu hou o ngā whakaaturanga mō te wiki ki te kaupapa kotahi. He mahi ngahau hei āwhina i te ākonga ki te ako i ngā kōrero hou kua whakaakona, ā, he paetukutuku, he rokiroki (arā he kōnae ipurangi), he wānanga me ētahi mahi hoki hei āwhina i te ākonga.

Mā ngā tāngata katoa e hiahia ana ki te tīmata ki te ako i te reo ēnei whakaaturanga o Tōku Reo, Māori mai, Pākehā mai, tamariki mai, pakeke mai.

16 Poutū-te-rangi 2009 - Te Paetukutuku mō Te Ipukarea

I tīmata a Te Ipukarea i te marama o Hūrae i tērā tau, arā i te tau 2008. Kei te paetukutuku mō Te Ipukarea ngā whakamahuki mō Te Ipukarea, mō ngā tāngata o Te Whakaruruhau me ngā kaimahi o Te Ipukarea, tae atu hoki ki ngā kaupapa e mahia ana i tēnei wā. He rite tonu te whakahou i te paetukutuku nei.

13 Poutū-te-rangi 2009 - Te Whanake Pouaka Whakaata

Kua roa te wā e kimihia ana te huarahi kia taea e mātou ētahi whakaaturanga mō te pouaka whakaata te whakapāoho, ā, inā noa nei i tutuki taua wawata. I hangaia aua whakaaturanga hei āwhina i ngā ākonga o te reo Māori mai i te tau 1996 ki te tau 1998, ā, kei te paetukutuku e kīa nei ko Te Whanake Pouaka Whakaata aua whakaaturanga. Kua tāpirihia i te taha o ia whakaaturanga ētahi mahi hei ako i te pūkenga whakarongo ki te reo Māori.

13 Poutū-te-rangi 2009 - Kua whakahouhia ngā rokiroki, ā, kua tāpirihia ngā kōnae

Kei te whakahouhia ngā rokiroki mō te paetukutuku o Te Whanake, ā, kua oti ngā rokiroki mō Te Kākano. Ka āhei te tangata ki te tuku mai i ngā rokiroki kia taea te ako mā te rorohiko, mā ngā momo taru paoho hoki.

Ka taea ngā rīpene whakaata katoa o Te Māhuri me Te Kōhure te mātakitaki mai kei te paetukutuku nei, ā, kua kore he utu ināianei.

13 Poutū-te-rangi 2009 - He mea hou nō Te Aka

Kua tāpirihia ngā tangi o ngā manu māori me ētahi manu kua haria mai ki Aotearoa nei ki te papakupu kei te ipurangi, arā ki Te Aka. Ki te pāwhiritia te āhua o te kāmera, o te tohu whakarongo rānei kei te mutunga o te whakamārama mō tētahi manu, ka rongo koe i te tangi o taua manu. Whakamātauria ētahi o ēnei: korimako, tūī, kawau paka, kōkako, warou, chaffinch, wrybill.

He mea hou anō nō te papakupu nei. Ka taea ngā tūmahi (arā ngā kupu mahi) kua tāpirihia te pīmuri whakahāngū (arā ngā kūmuri hāngū) te kimi. Whakamātauria ēnei hei tauira: rangona, tirohia, inumia and whakarērea.

15 o Hakihea 2008

Kua hangaia he paetukutuku hou mo nga hotaka e rua, a, ko Te Whanake Pouaka Whakaata te ingoa. Tekau ma toru nga whakaaturanga o ia hotaka. Hei hoa enei mo nga pukapuka me nga rauemi o Te Whanake hei ako i te reo Maori. Tekau ma rua meneti pea te roa o ia wahanga o te purakau o nga hotaka e rua. He whakamarama i etahi ahuatanga o te reo me nga tikanga te toenga o ia whakaaturanga, o ia whakaaturanga. I hangaia enei whakaaturanga mo nga akoranga tauhokai reo Maori o te whare wananga hei kinaki mo nga rauemi o Te Whanake kia whakaaturia i te pouaka whakaata. Kua hangaia tenei paetukutuku kore utu hei awhina i nga akonga katoa o te reo Maori, he hua no enei whakaaturanga hei whakapakari i nga pukenga whakarongo. Kua tapirihia etahi mahi ki ia wahanga o nga purakau hei awhina i te akonga o te reo kia puta mai he painga i te matakitaki me te whakarongo ki nga korerorero o nga whakaaturanga.

1 o Here-turi-koka 2008

I whakamanutia te paetukutuku mo nga rokiroki o Te Whanake i te Taite, te 24 o Hurae i te Kaunuku o Aotea i Tamaki-makau-rau.

Ma tenei paetukutuku hou nga mahi whakarongo me nga mahi korero o nga pukapuka matua e wha, o nga ripene whakarongo me nga kopae whakarongo o Te Whanake te whakaoti. Ka taea ano hoki nga rokiroki te tuku mai ki te rorohiko ma iTunes kia ahei ai te tapiri atu ki nga taru paoho, pena i te iPod me te iPhone. No kona ka ahei koe ki te mahi ahakoa kei hea - kei runga pahi, kei tatahi, kei Waikiki ranei.

He maha nga painga o te whakawhiti o nga ripene whakarongo me nga ripene whakaata ki te ipurangi hei awhina i nga akonga, i nga kaiako me nga whakanohanga e whakaako ana i te reo Maori, ara

• Ka taea e nga akonga nga mahi te whakaoti i te ipurangi, a, kaore he utu.
• Mehemea he hopuoro a nga akonga e honoa ana ki a ratou rorohiko, ka taea e ratou nga whakautu te hopu, ka tuku ai ki o ratou kaiako ma te ipurangi kia tere ai te maka me te tohutohu. Ka taea a ratou mahi te tuku ma te ipurangi ahakoa kei hea ratou i te Ao.
• Mehemea he hopuoro a nga kaiako e honoa ana ki a ratou rorohiko, ka taea e ratou nga mahi a nga akonga te maka me te tohutohu, ka tuku ai ki nga akonga ma te ipurangi, ahakoa kei hea ratou i te Ao.
• No reira, ka taea nga whakawaiwai reo te whakakore hei ako i te reo Maori.

He ahuatanga nui whakaharahara tenei mo te ako me te whakaako i te reo Maori.

Mehemea kei te ako koe i te reo Maori he awhina enei mahi i a koe ki te ako i nga korerorero, i nga kupu hou me nga momo whakatakotoranga kupu o ia wahanga.

A taihoa ake nei tapiritia ai nga mahi o nga ripene whakaata, whakapaitia ai ano hoki etahi o nga mahi.

Na nga kaimahi me nga akonga o Te Ara Poutama o Te Wananga Aronui o Tamaki Makau Rau me VO2 Studio i hanga nga rokoroki o Te Whanake.

Ka taea nga rokoroki o Te Whanake te uru atu ma te wharangi matua o Te Whanake kei http://www.tewhanake.maori.nz.

10 o Pipiri 2008

Kua tapirihia tetahi wahanga hou ki te paetukutuku mo Nga Paki Waituhi o Te Whanake. Ma te pawhiri i te Ako Tatau kei te rarangi tono kei runga o taua paetukutuku, ka taea nga nama Maori te ako, tae atu ki nga nama waea, ki nga tau me nga moni. He mahi mo te ako tumataiti enei momo whakamatautau.

31 o Poutu-te-rangi 2008

Kua whakahoutia te paetukutuku mo nga kowae o nga paki waituhi me nga mahi hei hoa mo nga pukapuka matua o Te Whanake hei ako i te reo Maori. Ko Te Whanake Animations te ingoa o taua pae tukutuku inaianei. Ka taea te uru atu ma tenei wharangi. Tekau ma rima nga kowae i tenei wa, a, he kinaki enei mo te pukapuka matua tuatahi o Te Whanake, ara, mo Te Kakano. He kiriata paki waituhi me nga mahi hei ako i nga kupu hou me nga whakatakotoranga korero hou o ia kowae, o ia kowae. Kua hangaia tenei pae tukutuku mo te ako tumataiti, a, kaore he utu.

17 o Kohi-tatea 2008

He wananga hou kei te ipurangi kia taea ai tatou te matapaki nga take reo Maori, hei tautoko ano hoki i nga pukapuka me nga rauemi o Te Whanake. He tono tenei ki a koutou kia tukuna mai o koutou na whakaaro. Anei te huarahi: http://forum.tewhanake.maori.nz Ka taea ano hoki te uru atu ma tenei wharangi matua o Te Whanake.

11 o Kohi-tatea 2008

Kua whakahouhia te paetukutuku papakupu Maori. He ataahua ake te ahua, a, he tere ake, he hangai ake nga kupu ka whakaaturia.

4 o Kohi-tatea 2008

Kei te whakahouhia nga paetukutuku mo Te Whanake, a, kei te apitiria hoki etahi mea hou. Ko te whainga kia whanui nga rauemi hei awhina i nga tangata e ako ana i te reo Maori, ahakoa kei tehea taumata te akonga, he ihupuku, he matatau ranei. Kua oti ke te paetukutuku mo nga rauemi o Te Whanake te whakahou, a, ka taea nga rauemi te tono mai ki te reo Maori.

3 o Haratua 2007

He toa kei te paetukutuku mo Te Whanake i naianei hei hoko i nga rauemi o Te Whanake. Ka taea nga rauemi katoa o Te Whanake te hoko i naianei, ahakoa kei hea te tangata e noho ana i te ao. Haere ki te Toa o te paetukutuku o Te Whanake ki te hoko i tetahi rauemi, i etahi rauemi ranei.

7 o Poutu-te-rangi 2007

Tokomaha nga tangata e toro atu ana ki te papakupu Maori, ki Te Aka, kei te ipurangi mai i te marama o Tihema. 15000 nga rapunga kupu i ia wiki, i ia wiki mo nga wiki kua hipa. Kei te whakamihia te ngawari o te whakahaere me te whanui o nga whakamahuki ma nga akonga o te reo, tae atu hoki ki nga whakamarama o nga ahuatanga Maori. Whakamatauria kei te paetukutuku: www.maoridictionary.co.nz